على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1659

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

رشن ( racn ) و ( racan ) ا . ع . دهانهء جوى و رود . و موعد شرب . رشنواد ( racnav d ) ا . پ . يكى از نوكر هاى هماى دخت بهمن . رشنى ( racni ) ا . پ . خاكروبه . و خاكروبه كش و رشتى . رشو ( racv ) م . ع . رشاه رشوا ( از باب نصر ) : پاره و رشوه داد او را . رشوات ( recav t ) و ( recv t ) ع . ج . رشوة و رشوة و رشوة . رشوة ( racvat ) و ( recvat ) و ( rocvat ) ا . ع . پاره . و رشوه و مزد . ج : رشى و رشى و رشوات و رشوات . رشوت ( recvat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رشوه و پاره و مزد . رشوت‌خور ( recvat - xor ) ص . پ . كسى كه رشوه و پاره مىگيرد . رشوتى ( recvati ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كسى كه قبول رشوه مىكند . رشوف ( racuf ) ا . ع . زن پاك دهن و خشك فرج . و شتر ماده‌اى كه علف را بلب گيرد و بخورد . رشوف ( racuf ) ص . ع . ريق رشوف : آب دهان پاكيزه . و كذا ظلم رشوف اى طيب . رشون ( rocun ) ص . ع . غنم رشون : گوسپندان چرنده . رشون ( rocun ) م . ع . رشن رشنا و رشونا . مر . رشن . رشوه ( rocve ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پاره و ياده و بلكفده يعنى آنچه به كسى دهند براى كار ناروا و غير مشروعى و رشوه‌اى كه بقاضى مىدهند بلكفد يا بلكفد نيز گويند . رشوه‌خور ( rocve - xor ) و رشوه‌گير ( rocve - gir ) ص . پ . آنكه رشوه و پاره مىگيرد . رشى ( rac ) ع . ج . رشاة . رشى ( rec ) و ( roc ) ع . ج . رشوة و رشوة . رشيح ( racih ) ا . ع . خوى و عرق . و تراوش . و نام گياهى . رشيد ( racid ) ا . ع . در صفات بارى بمعنى هادى و راه‌نماى بسوى راه راست . و نيز رشيد : راه يافته و راستكار . و نيك ماهر در تقدير و اندازهء اشياء . و نام مردى . و الرشيد : لقب هارون خليفهء پنجم از خلفاى عباسى كه شارلمن پادشاه فرانسه در عصر وى بود و در سال 193 هجرى پس از 23 سال و دو ماه و نيم مدت خلافت در خراسان وفات يافت يعنى از سال 170 تا سال 193 . رشيد ( racid ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - شجاع و دلير و با عزم در جنگ . رشيدة ( racidat ) ا . ع . دهى نزديك اسكندريهء مصر . رشيدن ( racidan ) ف م . پ . ريختن و افشاندن . رشيده ( racide ) ا . پ . ريشهء دستار كه بعضى از آن را شبكه كرده باشند . رشيدية ( racidiyyat ) ا . ع . نام قبيله‌اى . و مأخوذ از فارسى نوعى از طعام كه رشته گويند . رشيف ( racif ) ا . ع . خوردن آب بهر دو لب و مكيدن آن . رشيق ( raciq ) ص . ع . رجل رشيق : مرد نيكو و باريك قد . ج : رشق . و قد رشيق : قد نيكو و باريك . ج : رشاق . رشيقة ( raciqat ) ص . ع . مؤنث رشيق . يق : قامة رشيقة : قامت نيكو و باريك . ج . رشاق . رشيقه ( raciqe ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نيكو قد و زيبا اندام . رشينه ( racine ) ا . پ . صمغ درخت صنوبر و راتينج و تربانتين . رص ( rass ) م . ع . رص الشيئ بالشيئ رصا ( از باب نصر ) : بر هم چسپانيد آن چيز را به آن چيز و استوار كرد . و رصت الدجاجة بيضتها : برابر نهاد آن مرغ تخمها را بمنقار خود . رصاء ( rass ' ) ص . ع . مؤنث ارص . و فخذ رصاء : ران چسبيدهء بران مقابل خود . رصاد ( res d ) ع . ج . رصدة . رصاد ( rass d ) ا . ع . شبگرد . و پاسبان شب در سپاه . و گيرندهء باج راه . و عالم بعلم هيئت . و رصدكننده . و رياضىدان . و رصدخانه . رصاد ( ross d ) ص . ع . ج . راصد . رصاص ( ras s ) ا . ع . ارزيز و العامة تقوله بالكسر و آن دو قسم است : سياه كه سرب و ابار باشد و سپيد كه قلعى و قصدير بود . رصاص ( rass s ) ا . ع . فروشندهء ارزيز و يا سرب و قلعيگر . رصاصة ( ras sat ) ا . ع . يك قطعه از رصاص . رصاصة ( rass sat ) ا . ع . بخيل . و سنگ چسبيدهء بر زمين در كنار چشمهء روان . رصاع ( ras ' ) ا . ع . جماع و مجامعت . رصاع ( ras ' ) م . ع . رصع المراة رصاعا ( از باب فتح ) : گائيد آن زن را . رصاع ( rass ' ) ص . ع . مرد بسيار جماع . رصاغ ( res q ) ا . ع . رسنى كه بدان ستور را بندند . رصاف ( res f ) ا . ع . استخوانهاى پهلو . ج : رصف .